بیروڕا
تەحەداکانی بەردەم ئابوریی هەرێمی کوردستان
فەیسەڵ عەلی
بۆ ئەوەی ئابوریی هەرێمی کوردستان بتوانێ لەگەڵ پێداویستییەکانی هەزارەی سێیەم خۆی بگونجێنێت و بەسەر کێشەکانیدا زاڵ بێت، پیویستە کۆمەڵێک مەرج جێبەجێ بکات، کە لێرەدا هەندێکیان دەخەینەڕوو:
یەک: هەمەڕەنگکردنی ئابوری: ئابوریی هەرێمی کوردستان ئابورییەکی رەیعییەو لەسەر بنەمای ستراتیجیەتی رۆچوونی سامانی سروشتی لەسەر حسابی ستراتیجییەتەکانی تر دامەزراوە، واتە ئابوریی هەرێمی کوردستان بووەتە بارمتەی ئەو نرخەی لەبازاڕی نێودەوڵەتییدا تۆمار دەکرێت، سەرچاوەی سەرەکی داهاتی ئابوریی هەرێمی کوردستان (١٧%) بودجەی گشتیی عیراقە، کە ئەویش (٩٥%) لەفرۆشتنی نەوتەوە پەیدادەبێت.
لەم روانگەیەوە، پێویستە هەرێمی کوردستان ستراتیج و سیاسەتی تر بدۆزێتەوە، وەک ستراتیجیەتی گەشتوگوزار و پیشەسازی و کشتوکاڵ و گرنگی زیاتر بە پرۆژە بچوک و مامناوەندییەکان بدات، سەرلەنوێ کەرتی بەڵێندەرایەتی رێکبخاتەوە. چونکە ئایندەی ئابوریی هەرێمی کوردستان پەیوەستە بە توانای ئەم ئابورییە لەدروستکردنی بژاردەی شوێنگرەوەی نەوت.
دوو: حەوکەمەی ئیدارە (پەیرەوکردنی ئیدارەی دروست)، ئابوریی هەرێمی کوردستان میکانیزمەکانی گەندەڵێ تێیدا پەرەیسەندوەو تاڕادەیەکی باش چەسپیون، کاریگەریی دیاری لەسەر بزاوتی چالاکی ئابوریی هەیە، توانستی سیاسی و ئابوریی دامەزراوەکانی دەوڵەتی سنوردارکردوە، لێوەی تۆڕی بازاڕی هاوشێوەی (سوق الموازی) دروستکردووەو ئەو سامانەی لەکەناڵەکانی ئەو بازاڕەدا دەسوڕێتەوە بەشێوەیەکی بەرجاو گەشەی کردووە.
 سێ: پیشەسازیی مەعریفە: توێژینەوە نوێیەکان دەریدەخەن کە ئەو کۆمەڵگەیانەی پێشدەکەون بایەخێکی زۆر بە بەرهەمهێنانی مەعریفەو توێژینەوەی زانستی دەدەن، مەعریفە هەموو کایەکانی چالاکی ئابوری داگیرکردووەو بووتە یەک لەبنەچە سەرەکییەکانی هەر گەشەکردنێکی ئابوری و کۆمەڵایەتی، بەجۆرێک کە جیهانی لەگەڕان پێکدادان لەسەر دۆزینەوەی دەرامەتی سروشتی دەگمەن بۆ ململانێ و کێبڕکێ لەسەر بەدەستهێنانی زۆرترین سەرچاوەی مەعریفە، ئێستاش میزەیەکی نوێی کێبڕكی لەنێوان  دەوڵەتاندا دروست بووە ئەویش پێی دەگوترێ کێبڕكێی مەعریفی.
تا ئێستا هیچ تێکەڵاوییەک لەنێوان ئابوریی هەرێمی کوردستان و توێژینەوەی زانستی دروست نەبووە. توێژینەوەی زانستی تارادەیەکی زۆر لەناو دامەزراوەکانی حکومەتدا بزرەو ئەو بڕە کەمەشی هەیە، بایەخی ئەوتۆی نییەو نەبۆتە جێ بایەخی خودی دامەزراوە حکومییەکان. لەکاتێکدا ئەگەر تەماشانی نەخشەی دامەزراوەی توێژینەوەی زانستی لەناو وەزارەتەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا بکەین، زانکۆکانی لێ دەربکەین، لەیەک ناوەند تێپەڕناکات.
لەسەر ئاستی هەندەکیش (دامەزراوە) زۆربەی دامەزراوە نوێیەکان بەئاقاری وەزیفەی زپر بایەخدار هەنگاویان ناوە، وەک وەزیفەی (توێژینەوە، گەشەپێدان)، ئەم جۆرە وەزیفە نوێیانە بایەخی زۆریان پێدراوە لەڕووی گرنگی و تەمویلکردنەوە، بەتایبەتی بۆ ئەو دامەزراوانەی ستراتیجیەتی پەرەپێدانی بەرهەمەکانیان هەڵبژاردوە، ئەو دامەزراوانە بچوک، مامناوەند یان گەورە بن، بەتایبەتیش دامەزراوە پیشەسازییە پێشکەوتووەکان. ئەم ستراتیجییەتە لای دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان بەتەواوەتی بوونی نییە، کە هەموو وەزیفەکانیان لەوەزیفە کلاسیکییەکاندا کورت کراونەتەوە.
چوار: پیشەسازیی دیجیتاڵی (تەکنەلۆجیای پەرەسەندوو): دیارترین نیشانەکانی هەزارەی سێیەم، گواستنەوەی هێزە لەقۆناغی پیشەسازییەوە بۆ قۆناغی مەعلوماتی، دەرئەنجامی ئەو پەرەسەندنە گەورەیەی ئامرازەکانی پەیوەندییکردن و زانیاری، کە ئەمەش بە رۆڵی خۆی (کەمکردنەوەی تێچوونی بەرهەمهێنان و بەدیهێنانی فرەیی لەبەرهەم و جەودەی بەرهەمی) لێکەوتەوە، لەمەشەوە، میزەی کێبڕکێ کە پشت بە زۆری بەرهەمهێنان و بڵابوونەوەی خێرا لەبازاڕەکان بۆ ئەوەی پشت بە خێرایی و مرونەت دەبەستێت گۆڕا، واتە ئابوریی بەهێز ئەو ئابورییەیە کە خاوەنی ئەو دامەزراوانەیە کە توانایەکی زۆر بەرزیان هەیە لەدابینکردنی خواست لەکاتی پێویست و بەو شێوەیەی داوای لێدەکرێت.
ئەوەی تەکنەلۆجیای زانیاری بەئابوریی نێودەوڵەتیی ئەمڕۆی کردووە، بەشێکی زۆری پێدراوەکانی گۆڕیوە، ئەوەی ئەمڕۆ حوکمی زانیاری دەکات کاتە (خێرایی)، چۆن بەزوترین کات دەگاتە بازاڕەکان و بەوشێوازەی ئەو بازاڕەش دەیخوازێت.
ئەلف: زانیاری: لەگوشە نیگای ئەوەی جیهانی کار (سستمی ئابوری) فەراهەمبونی زانیاری لەکاتی گونجاو دەخوازێت، بە جۆرێک کە نە لەسەر ئاستی هەموەکی کە بڕیارە ستراتیجییەکانی دەوڵەت دەگرێتەوەو نە لەسەر ئاستی هەندەکی کە بژاردە ستراتیجییەکانی دامەزراوەکان دەگرێتەوە، بەبێ بوونی فەراهەمبوونی زانیاری دروست لەکاتی پیویستدا هیچ بڕیارێکی دروست بدرێت.، لەبەر ئەوە ئەو زانیارییە تێچوونەکەی زۆر زیادیکردووە بەو ئیعتبارەی کە بووەتە سەرچاوەیەکی سەرەکی ئیدارەی دروست (الرشیده‌).
ئەوەی لێرەدا لەئابوریی هەرێمی کوردستان دەخوازرێت، رەخساندنی ژینگەیەکی دروستی کارە، فەراهەمکردنی زانیاری، دروستی زانیاری، توانای پاراستنی ئەو زانیارییەی هەبێت، قاعدەیەکی داتاو زانیاری بڕەخسێنن، ببێتە ئامرازو ئامرازێکی دسپلین و هەڵسەنگاندی ئابوری. لێوەی رەسمی سیاسەت و ستراتیجیی ئابوریو کۆمەڵایەتی بکرێت.
بێ: کات: جیهانی بزنس و دارایی و بزنس خێرایی دەخوازێت، لەسەر ئەو بنەمایە. کات وەک گۆڕاوێکی سەرەکی لەئەدائی ئابوریدا دەرکەوت، ئەگەر هەزارەی دووەم و پێش ئەویش، تەحەکوم کردن بە تێچوون گرنگترین دیاریکەری دەستکەوتی ئابوری و زیادکردنی قازانج بووبێت، لەهەزارەی سێیەم دیاریکەری ئەداو سەرکەوتنی ئابوری بووەتە ئاستی تەحەکوم کردن بە کات، واتە بەئاستی خێرایی لەئەدای ئابوری. چونکە جیهانی دارایی و بزنس بێ هەستەو چاوەڕێ ناکات، وێڕای ئەوە، چەمکەکانی ئەم زەمەنە بەخێرایی دروست دەبن، بیرۆکەیەکی دروستی ئەمڕۆ رەنگە بۆ سبەی بەهای نەمێنێت، لەبەر ئەوەی چەندین چمک کە دوێنێ لە جێگیرەکان بوون، وەک گۆڕاوی دەوڵەتی نەتەوەیی لەبەرژەوەندیی دەوڵەتی جیهانی گۆڕا، دابەشبوون و دابڕان لەبەرژەوەندیی تەواوکاری
‌‌ زیاتر ...
پارێزه‌ر نسار مسته‌فا
نه‌سرین كورده‌
پارێزه‌ر نسار مسته‌فا
نه‌سرین كورده‌
نه‌سرین كورده‌
پارێزه‌ر نسار مسته‌فا
بێستون سابوراوایی
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ