بیروڕا
دەسەڵاتی كورد لە غیابی رەخنەدا
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد


لەكاتێكدا کوردەواری بەتەواوی كایە و جومگە جیاوازەكانییەوە، لە هەموو کۆمەڵگەیەكی دیكە زیاتر پێویستی بە رەخنە و بنیاتنانەوەی كۆمەڵگە و دەسەڵات و جومگە جیاوازەكانە، لە سێبەری رەخنە و جوانییەكانی رەخنەی بنیاتنەرانەدا، كەچی كورد لە هەمووان زیاتر دوورە پەرێز و بێبڕوایە بە رەخنە. تاكو چركەساتەكانی ئێستاش تاكی كورد و دەسەڵاتی كورد وەك چەمكێكی ترسناك و بكوژ دەڕواننە رەخنە، لەنێوان رەخنە و وەسفدا تاكی كورد و دەسەڵاتی كوردی زیاتر مەیلیان بەلای وەسفكردن و پیاهەڵداندا دەڕوات، لەكاتێكدا هێزی بەردەوامی و مانەوە و نوێبوونەوە و گەشەكردنی دەسەڵات و تاك و كۆمەڵگەش لە هێزی ناوەكی رەخنەوەیە.

لە چەند ساڵی رابردوودا، دیارترین وجودێك لەگەڵ رەخنە ناكۆك بووە و بەردەوام نەگەڕاوەتەوە بۆ دیوە ئەخلاقییەكەی رەخنە و كاری پێنەكردووە و وەك هێزێك بۆ خۆڕێكخستنەوە و تێپەڕاندنی كەم و كورتییەكانی پشتی بە رەخنە نەبەستبێت، دەسەڵات بووە.

هیچ بوارێك نییە سەروكاری لەگەڵ رەخنە نەبێت و هێزی تاودان و پێشكەوتن و گەشەكردنی لە رەخنەوە وەرنەگرتبێت، بەڵام كەمترین جار تاكی كورد بە بەرپرس و تاكی ئاساییەوە، ئامادەیی ئەوەی هەبووە رەخنە وەك هێزی پێشكەوتن و تاودان وەربگرێت، ئەمەش لەو روانگەیەوە هاتووە كە تاكی كورد هەمیشە دابەشكاری لەنێوان رەخنە لەجۆری بنیاتنەر و روخێنەر دەكات.

كارەساتی گەورەی هەر سیستمێكی سیاسی و دەسەڵات و تاك و كۆمەڵگەیەك لەوەدایە هەمیشە رەخنە بە نەیارێتی و دوژمنكاریی وەربگرێت و هەرگیز ئامادە نەبێت لە روانگەی وەزیفەكانییەوە بڕوانێتە رەخنە و وەك هێزێكی یارمەتیدەر و كاریگەر لە بەرەوپێشچوون و تەواوكاریی ناتەواوییەكاندا سەیر بكرێت، خۆشویستنی رەخنە وەك هێزێكی کاریگەر و بنیاتنەر كاریگەریی نابێت و ناتوانێت بگاتە خاڵی بەهێز و توانای خۆی ئەگەر هەر دەسەڵات و سیستم و سەركردە و كاربەدەستێك خۆشەویستی تەواوی بۆ رەخنە نەبێت و بڕوای هەمیشەیی بەوە نەبێت رەخنە دەتوانێت هەموو خوار و خێچییەك لە دنیادا بگۆڕێت بۆ باشتر و جوانتر، ئەگەر رەخنە وەك شێوازی بنیاتنان وەرگیرا، ئەوا ئەوكات رەخنەش دەتوانێت راستەوخۆ كاریگەریی خۆی لەسەر كۆمەڵگە و لۆژیكی بەڕێوەبەری و كاروبارەكان هەبێت.

ترس لە رەخنە كارێكی هەڵەیە، ئەگەر لە دیوێكدا كە رەخنە وەك هێزێكی چاكەكار و ئەرێنی دەبینین ئەوا نابێت لە رەخنە بترسین، بەڵكو دەبێت دەستیشی لەگەڵ نەرم بكەین و بیكەین بە چەكی دەستمان لە تەواوی كایەكانی ژیانماندا بۆ سەركەوتن و هەمیشە لە ستایشی رەخنەدا بین، هاوكات لە دیوێكی تردا ئەگەر رەخنە وەزیفەیەكی ئەخلاقی هەیە و تاكەكان و سەركردە و سیستمەكەمان كەموكووڕی تێدا نییە، كەواتە بۆ بترسین لە رەخنە؟
چ لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا بێت و چ لە خۆرئاوادا بێت، هەموو ئەو شۆڕش و راپەڕینانەی لەپێناو باشبوونی سیستمی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئایینی کۆمەڵگەكاندا هاتوونەتە ئاراوە و كارەساتی ناوخۆییان بەدوای خۆیاندا هێنا، لە بنەڕەتدا دەگەڕێتەوە بۆ كارنەكردن بە رەخنە و تەفسیرنەكردنی رەخنە بۆ ناو واقیعی كۆمەڵگە و سیستمی سیاسی و ئابووریی و كۆمەڵایەتی وڵاتان.

بەپێچەوانەوە هەموو ئەو وڵاتانەی كە رەخنەیان وەك هەڵگری پەیامێكی گەورەی مرۆڤایەتی چاكەكاری و نوێخوازیی و گۆڕانكاریی بینیووە، ئەمڕۆ نموونەی بەرزی سیستم و حكومڕانی و سەركردە و ریفۆرمن و ترسیان لە رەخنە نییە و هەمیشە رەخنە بەكاری دڵسۆزیی گروپێك لە هاووڵاتی دڵسۆزی وڵاتانی خۆیان دەبینن و كاری پێدەكەن و بەگوێیان دەكەن، نەك وەک دوژمن سەیریان بکەن.
‌‌ زیاتر ...
شوان جاف
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
نیاز سەعید عەلی
تەحسین تەها چۆمانی
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
نه‌سرین كورده‌
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ