دۆسیە
مام جەلال هەم خەباتی قەومی و هەم خەباتی دیموكراتی دەكرد
 ئاراسته‌:عه‌بدول نه‌جم
ڕۆژنامه‌نوسێك پێشنیار دەكات ماڵەكەی مامجەلال لەدیمەشق بكرێتە بەشێك لەخاكی كوردستان و بكرێتە مۆزەخانەیەكی تایبەت، یان لانیكەم وەك بەشێك لەمێژووی كوردستان بپارێزرێت.

ورده‌كاری زیاتر له‌م ڕاپۆرت و چیرۆكه‌ی ڕۆژنامه‌نوس سه‌رتیپ جه‌وهه‌ردا ده‌خۆێنیته‌وه‌ به‌ناونیشانی (دیداری شام) ده‌ڵێت چەند شوێنێك هەبوو بۆمن جێی سەرنج بوو یه‌كێك له‌و شوێنانه‌ ماڵه‌كه‌ی سه‌رۆك مام جه‌لال بوو.

سه‌رتیپ ده‌ڵێت:چەند شوێنێك هەبوو بۆمن جێی سەرنج بوو، رۆژنامەنوس عادەتەن كەمێك فزولین و حەزیان لەبینین و زانینە، بەشەكەی تر بێگومان بۆئەوەم بوو خوێنەرانیش لەگەڵ خۆم ببەمە ئەو شوێنانەو لانیكەم وێنەی ئەو شوێنانە بگوێزمەوەو پیشانی ئەوكەسانەشی بدەم كە گوێیان لەناوی ئەو شوێنانە بوبێت.

بەیاننامەی دامەزراندنی یەكێتی له‌ چایخانەی تولەیتولە نوسراوه‌ته‌وه‌

ئەو شوێنانە یەكەمیان چایخانەی تولەیتولە بوو كە لەوێدا بەیاننامەی دامەزراندنی یەكێتی نوسرایەوە، ئەویدیكەیان ماڵەكەی مامجەلال بوو لەدیمەشق، حەزمكرد بیبینم،بۆ ئەوەی یەكەمیان چایخانەی (تولەیتولە) ئێوارەیەك لەگەڵ سالار ئەوسی رۆژنامەنوس چوینە ناوچەی روممانە بۆ بینینی چایخانەكە. ئەو چایخانەیە دوو ناوی هەیە، هەردوو ناوی لەسەر نوسراوە، یەكیكیان (تولەیتولە) ئەویدیكەیان (تۆلیدۆ)بەدڵنیاییەوە ژمارەیەكی زۆر چایخانە یان قاوەخانەی ناسراو لەدیمەشق هەن، لەكۆن و ئێستاش ئەو شوێنانە جگە لەدیداری كۆمەڵایەتیی، دیداری سیاسی گەرم لەوێندەرێیە. بەقسەی عەدنان موفتی ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، لەوكاتەی ئەوان لەشام بوون، جگە لەچایخانەی تولەیتولە، لەچایخانەكانی هاڤانا، رەوزە، هەندێكجاریش لە لۆبی یان هۆڵی پێشوازیی ئوتێل ئومەییە، دیدارە سیاسییەكانیان رێكدەخست.

قاوەخانە رۆڵێكی گرنگی گێڕاوە لەمێژووی بزوتنەوەی سیاسیدا

چایخانە یان وەك ئەوان دەڵێن قاوەخانە، رۆڵێكی گرنگی گێڕاوە لەمێژووی بزوتنەوەی سیاسی لەسوریاو بگرە لەهەندێ‌وڵاتانی ناوچەكە، بۆیە دەبینین كۆنگرەی دامەزراندنی حزبی بەعسی سوریا لە ساڵ 1947 لە قاوەخانەی هاڤانا بەڕێوەچووە، ئەوكات ناوی بەناوی (رەشید) بووە، دواتر گۆڕیویانە بۆ بەرازیل ئینجا كردویانە بەهاڤانای.
هێوارێ‌ چوینە چایخانەكە تولەیتولە، تەنها بۆ بینینی چایخانەكە چوین. من حەزمدەكرد بیبینم، بۆ تێرتركردنی چیرۆكی دیداری شام، هاوكات ئەو چایخانەیە بەشێكە لەیادەوەری یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، بۆیە زۆرم مەبەست بوو. ئەو چایخانەیە لەشوێنێكی دڵرفێنی دیمەشقە، كچی جوان و كوڕی قۆزی شامیی لێ‌ دانیشتبون، ئەوان بۆ ژوان و باسی دڵداریی و پێكەنین و كەیفی شامیانە، قاوەو چایەی شرینیان دەخواردەوە، ئێمەش بەدەم باسكردنی سیاسەت و دامەزراندنی یەكێتی و ژیانی سیاسی و مێژووی بزوتنەوەی سیاسی و چەكداریی لەباشوری كوردستان قاوەیەكی تاڵمان خواردەوە. بەكابرای چایچیم وتم پرسیارێكت لێ‌ بكەم، تۆ لەبارەی دروستبونی حزبێكی سیاسی لەم چایخانیە هیچ دەزانیت؟ برۆی هێنایە یەك بەجۆرێك لەسەرسوڕمانەوە وتی حزبی چی، ئێرە چایخانەیە!

دروستبونی حزبێكی كوردی روداوێك نییە لەوانەوە نزیك بێت

دیاربوو ئەوانەی لەچایخانەكە كاریان دەكرد شتێكیان لەبارەی ئەو پرسیارەی منەوە نەدەزانی، ئەگەر پێشتر ئەو روداوەیان بزانیایە، بەدڵنیاییەوە وەك بەشێك لەمێژووی چایخانەكە باسیان دەكرد. لەڕاستیدا دروستبونی حزبێكی كوردی (عیراقیی بەتێگەیشتنی ئەوان) روداوێك نییە لەوانەوە نزیك بێت، بۆیە ئاساییە ئەگەر لای ئەوان وەك روداوێكی مێژوویی تۆمار نەبێت،دواتر چەند رەسمێكی ئەوێم گرت، بەڵام كەمێك بەئاگاییەوە! دەترسام یەكێك بڵێت ئەوە بۆ رەسمی ئەوناوچەیە دەگریت، ناچار بەخێرایی وێنەم گرت.

ئەو گەڕەكەی من بینیم لەڕووی ئەمنیەوە زۆر پارێزراو بوو

له‌ درێژه‌ی گێڕانه‌وه‌كه‌یدا سه‌رتیپ ده‌لێت،بەدەم پیاسەی ناوچەی ئەبو رومانە شۆڕبوینەوە، ناوچەیەكی تابڵێی خۆش بوو. پاك و خاوین و پڕ سەوزایی و جیاوازتر بوو لەو ناوچانەی پێشوو بینبیوم. لەوەدەچو گەڕەكێك بێت دەوڵەمەندو پارەدارەكان لێی نیشتەجێی بن. دیمەنەكانی ئەو گەڕەكە لەدیمەنی گەڕەكە جیاواز بوو. باڵەخانەكانی پاك و خاوێنترو جوانتربوون بەراورد بەناوچەكانی دیكەی دیمەشق، شەقامەكانی هێمنتر بوون، ئۆتۆمبێلەكانی لەو گەڕەكە دەبینرا زۆربەی مۆدێلی بەرزو گرانبەها بوو، خەڵكەكەیشی كە لەشاقام و جادەكانی بینیم، خەڵكێكی پاك و خاوێن و پۆشتەو جوانتر بوون. ئەو گەڕەكەو چەند گەڕەكێكی دیكەی دەوروبەری وەك مەززەو مالكی، گەڕەكی كۆنی دیمەشقن، ئێستا ژمارەیەكی زۆر لەپیاوانی حوكمڕان و ئەفسەرانی باڵای سوپاو بازرگانان لەوێ‌ نیشتەجێن، بۆیە هەم باڵەخانەو ڤێلای گەورەو سەرنجڕاكێشی لێ دەبینرێت و هەمیش وەك چەند گەڕەكێكی بەغدا یان موسڵ كە بارودۆخی ئەمنی دوای روخانی سەدام لەبار نەبوو، زۆربەی دەروازەكانی گەڕەكەكانیان دادەخست و تەنها لە چەند شوێنێكی دیاریكراو هاتوچۆ هەبوو، ئەمەش بۆ كۆنترۆڵی ئەمنی گەڕەكان. ئەو گەڕەكەی من بینیم بەهەمان شێوە، لەڕووی ئەمنیەوە زۆر پارێزراو بوو.

كە گەڕاینەوە شوێنی حەوانەوەم، دوای حەسانەوەیەكی كورت، كاك عەبدورەزاق كۆییم بینی. وەك هەمیشە بەزەردەخەنەیەكەوە وتی وەرە بابڕۆین، وتم بۆ كوێ‌؟ وتی وەرە زەرەر ناكەیت و شتێكی نوێت پێشان بدەم. با پیاسەیەك بكەین و بەپێ دەچینە شوێنێك.بەدەم پیاسەو هەنگاوی وردی كاك عەبدوڕەزاق هێدی هێدی لەشەقامێكی گەڕەكی مەزرەعە كەنزیكەی ناوەندی شارە شۆڕبوینەوە. ئەو پیاوە چیرۆكی سەیرو بەسەرهاتی زۆر نایابی لەبارەی كوردو پەیوەندی حزبە سیاسیەكانی هەرێم و دیمەشق لایە، بەومانایەی هەندێ نهێنی لای ئەو هەیە، رەنگە هێشتا باسنەكرابێت.
من بۆخۆم زۆر سودم لەزانیارییەكانی عەبدورەزاق كۆیی بینی، پیاوێكی لەسەرخۆو هێمن، رێزێكی زۆری میوان و خزمەتێكی زۆری دەكرد. چونكە زیاتر لە 40 ساڵ بوو لەدیمەشق نیشتەجێ بوو، خەڵكێكی ئێجگار زۆری دەناسی! كە بەپیاسە بەو رێگەوبانەدا دەڕۆیشتین، بەڕاست و چەپ سڵاوی دەكرد، زۆربەی دوكاندارو كاسبكارانی ئەو ناوە بانگیان دەكرد كاك عەبدورەزاق، رێزێكی زۆری ئەو پیاوەیان دەگرت.

ماڵەكەی مامجەلال لەگەڕەكی مەزرعەیە لەنهۆمی حەوتەمی شوقه‌یه‌ك

گەیشتینە نزیك مزگەوتی بوتی، وتی دەچینە ماڵی مامجەلال، حەزدەكەم ماڵەكەی ئەو ببینیت. من زۆرم پێخۆش بوو، دیاربوو دەیزانی من دەمەوێ‌ ئەو داوایەی لێبكەم.
بەدەم باسكردنی ژیانی دیمەشق و كێشەو گرفتەكانی ژیان، لەماڵەكەی مام نزیك دەبوینەوە، ماڵەكەی كاك عەبدورەزاقیش هەر لەنزیك ماڵی مام بوو. ئەو پیاوە هەموو رۆژێك بەپێ لەماڵەكەی خۆیەوە دەهاتە نوسینگەی پەیوەندییەكان، ئیدی خەڵكی ئەو سەر رێگاوبانە ئەویان باش دەناسی.
ماڵەكەی مامجەلال لەگەڕەكی مەزرعەیە لەپشت مزگەوتی ئیمان، شوققەیەكە لەنهۆمی حەوتەم. بالێۆزخانەی روسیا لەوناوە نزیكە، ئەمنیەتی ناوچەكە لەژێر چاودێرییەكی تونددایە، بەتایبەت بارەگای سەرەكی حزبی بەعس هەر لەوناوچەیەیە، بۆیە چاوی زۆری لەسەرە.
بەمەسعد سەركەوتین و چوینە ماڵەكەی مام، شوققەیەكی مامناوەند 150 مەترییە، لە ساڵی 1974 وە كڕاوە، تا كۆتایی حەفتاكان، ئەو شوقەیە شوێنی زۆرترین كۆبونەوەو دیداری سیاسی بووە لە نێوان مامجەلال و سەركردایەتی سیاسی كوردو پەیوەندییەكانی كورد لەگەڵ دەوروبەر، سەرباری بارگرانی و ئەركی خێزان، بەڵام هەمیشە ماڵەكەی لەدوای شكستی 1974 كۆكەرەوە بووەو لەوێ‌ نەخشەی دەستپێكردنەوەی خەباتی سیاسی و چەكداری لەباشوری كوردستان داڕێژراوە.

سه‌رۆك مامجەلال خوێندەوارێكی بەردەوام بوو

شوققەیەكی سادە جگە لەكەلوپەل و پێداویستییەكانی ماڵ، كتێبخانەیەكیشی لێبو. بێگومان مامجەلال خوێندەوارێكی بەردەوام بوو، هەموو كات و لەهەر شوێنێك بوبێت، كتێبی خوێندۆتەوە، بەبێ‌ كتێب نەبووە. دوایین كتێب كە لەوێدا خوێندویەتییەوە نامیلكەیەك بووە بەناوی (ماهی مبادئ الاشتراكیە) لەنوسینی (كلیمینتییڤ ڤاسیلیڤا).
باس له‌وه‌شده‌كات،لەخوێندنەوەی ناونیشانی ئەم كتێبە، دەكرێت بڵێن مامجەلال لەپاڵ خەباتی قەومیی لەپێناو رزگاریی نیشتیمانیدا، خەباتێكی دیكەی دەكرد ئەویش هەوڵدان بوو بۆ گۆڕینی واقعی كۆمەڵایەتیی، واتە خەباتی مەدەنی و دیموكراتیی. بۆیە دەبینین بەردەوام پەیوەندییەكی گەرم و نەپساوەی هەبوو لەگەڵ دەستەبژێری رۆشنبیر و خوێندەوار. تەنانەت ئەوكاتەی لەدیمەشق بوو پەیوەندییەكی بەتینی هەبووە لەگەڵ نوسەرو رۆشنبیران و خوێندەوارانی كوردو عەرەب. هەر ئەوكاتانە پەیوەندیی گەرمی هەبوو لەگەڵ گروپ و پارتە سیاسیە سوری و فەلەستینی و عیراقییەكان. هەر لەدیمەشق یەكێتی نیشتیمانی كوردستان ژورێكی وەرگرتبو لەبارەگای تەجەموعی دیموكراتی كە چوارچێوەیەكی سیاسی كراوەبوو. بەقسەی عەدنان موفتی ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، هەركاتێك مامجەلال هاتبا ئەو بارەگایە، ئیدی گەرموگوڕی و جموجۆڵێكی زۆر دەكەوتە بارەگاكەو جیاواز دەبوو لەهەموو كاتێكی دیكە، چونكە هەر لەوێ‌ بەشێك لەدیدارە سیاسی و تایبەتییەكانی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان بەڕێوە دەچوو.
لەدوای دەستپێكردنی خەباتی چەكداریی و گۆڕانی ژیانی سیاسی و گواستنەوەی خەبات لەدەرەوە بۆ ناوەوەی كورستان، مامجەلال لەشامەوە دەگەڕێتەوە كوردستان، بەڵام ئەو ماڵەی یادەوریی و مێژوییەكی تایبەت لەخۆ دەگرێت كە پەیوەندی بەژیانی تایبەتی مامجەلال خۆی و هاوكات مێژویەكی دیكە لەخۆ دەگرێت كە مێژووی گەلێكی ستەم دیدەیەو لەو ماڵەوە دەیان كۆبونەوەو دیداری سیاسی و بڕیاری گرنگ دراوە.



لەدوای بون به‌ سەرۆك كۆماری دووجار سەردانی ماڵەكەی خۆی لەدیمەشق دەكات

لەدوای بونە سەرۆك كۆماری لە 2006 دووجار سەردانی ماڵەكەی خۆی لەدیمەشق دەكات و لێی دەمێنیێتەوە، لەو سەردانانەدا جگە لەمیوانداریكردن و رێكخستنی خوانی گەورە بۆ دراوسێكانی و خەڵكی گەڕەك، هاوكات چاوی بەدۆست و هاوڕێیانی لەدیمەشق دەكەوێت.
لێرەوە پێشنیار دەكەم ماڵەكەی مامجەلال لەدیمەشق بكرێتە بەشێك لەخاكی كوردستان و بكرێتە مۆزەخانەیەكی تایبەت، یان لانیكەم وەك بەشێك لەمێژووی كوردستان بپارێزرێت، هەروەك چۆن

لە وڵاتان ماڵ و خانوی سەرۆك و كەسایەتییە كاریگەرەكان دەپارێزرێت

ئه‌و ڕۆژنامه‌نوسه‌ باس له‌وه‌شده‌كات،لە وڵاتان ماڵ و خانوی سەرۆك و كەسایەتییە كاریگەرەكان دەپارێزرێت و دەكرێتە مۆزەخانە، كەلوپەل و پێویستییەكانی ژیانی ئەو كەسەی تێدا دەپارێزرێت. دەبینین هەر لەسوریا گۆڕی (سلێمان شا) كە دەكەوتە رۆژئاوای شاری كۆبانیی، تا دەستپێكردنی شەڕی داعش تێكچونی باری ئەمنی سوریا، هێزێكی تایبەتی توركیا بەرێككەوتن لەگەڵ حكومەتی سوریاو پەیەدە هاتنە خاكی سوریاو روفاتی سلێمان شا-یان دەرهێناو گوێزایانەوە بۆ شوێنێكی دیكە لەترسی زیان پێگەیشتنی، گۆڕی سلێمان شا، ئاڵای توركیای لەسەر دەشەكایەوەو بەبەشێك لەخاكی توركیا دادەنرا. بڕیارە لەگەڵ ئاسایی بونەوەی دۆخی سوریا، دوبارە بیگەڕێننەوە هەمان شوێن.
ماڵەكەی مام-مان بەجێهێشت و پیاسەیەكی كورتمان كرد، لەگەڵ پیاسەكردن شوێنە گرنگەكانی شارەكەو شوێنی تەقینەوەكان و روداوە گرنگەكانی ئەو چەند ساڵەی دوایی نائارامیی دیمەشقی بۆ باسدەكردم، هەنگاوی وردی كاك عەبدورەزاق هێوارە پیاسەكەی تەشویقتر كردبوو، پیاوێكی لەسەرخۆو هێمن، بەسەرهات و چیرۆكەكانی تەواو نابن. یەك لەیەك گرنگترو سەرنجڕاكێشترن، بەشێك لەحیكایەتی ژیانی كوردی لەدیمەشق لایە، بەتایبەت ئەو زیاتر لە 40 ساڵە لەو وڵاتەو لەشام دەژیت، چەند جارێك پێی وتم من یەكێتی نیم من جەلالیم، لەدوای كۆچی دوایی مامجەلال زۆربێتاقەت بووم، كاریگەری خراپی كردۆتەسەر باری دەرونیم.

2881 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
6/24/2019 9:01:33 AM
زیاتر ...
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ